Rysunki Haliny Kuźnickiej łączą w sobie dwa światy, ten dobrze znany, codzienny i ten, który istnieje tylko w wyobraźni. Artystka w swych pracach sprawia, że otaczające ludzi przedmioty nabierają dodatkowych znaczeń, a to, co wewnętrzne i trudne do pokazania, staje się widoczne. Jej wizyjne i pozostające pod silnym wpływem surrealizmu prace, łączą w sobie z jednej strony melancholię i liryzm z drugiej zaś humor z odrobiną ironii.
Halina Kuźnicka,fot. ze zbiorów artystki
Halina Kuźnicka
Rysunki Haliny Kuźnickiej łączą w sobie dwa światy, ten dobrze znany, codzienny i ten, który istnieje tylko w wyobraźni. Artystka w swych pracach sprawia, że otaczające ludzi przedmioty nabierają dodatkowych znaczeń, a to, co wewnętrzne i trudne do pokazania, staje się widoczne. Jej wizyjne i pozostające pod silnym wpływem surrealizmu prace, łączą w sobie z jednej strony melancholię i liryzm z drugiej zaś humor z odrobiną ironii.
Kuźnicka debiutowała w „Szpilkach” w 1975 roku, jako Halina Rydz, publikując rysunek przedstawiający ustawionych w linii mężczyzn z wyciągniętymi przed siebie rękami. Już ta pierwsza kompozycja młodej artystki, wyraźnie zdradzała kierunek jej zainteresowań i poszukiwań, które plasowały się na styku marzenia sennego i metafory. Krótko po debiucie, na łamach tygodnika zaczęły pojawiać się kolejne jej kompozycje – wykonane czarnym tuszem i piórkiem – w których rysowniczka śmiało korzystając ze strategii wizualnych karykatury, przedstawiała zdeformowane postaci ludzkie, przekształcone i połączone z przedmiotami na zasadzie nieoczekiwanych zestawień. W pracach tych człowiek łączył się z przedmiotami codziennego użytku, przemieniał się w drzewo lub dom albo stawał się ciężarem, który musiał dźwigać. To zderzenie elementów niepasujących do siebie, tworzących niepokojącą, ale poetycką całość, było wynikiem twórczej wyobraźni artystki i inspiracji surrealizmem, który w początkowym okresie silnie zdominował sposób jej obrazowania.
Warto jednak zauważyć, że surrealistyczna poetyka rysunków Kuźnickiej polegała, i nadal polega, nie tyle na absurdzie formy, co na logice marzeń sennych. Artystka prezentuje świat, w którym rzeczywistość choć przestaje być wiarygodna, to nadal pozostaje zrozumiała. Surrealizm w jej wydaniu nie służy więc ucieczce od realności, lecz raczej ujawnieniu jej ukrytej głębi.
Intymny i poetycki nastrój jej prac wynikał w dużej mierze z samego sposobu ich tworzenia. Swe pierwsze kompozycje artystka chętnie budowała za pomocą gęsto stawianych cienkich kresek, w których zrezygnowała z efektu wizualnego rozmachu i skupiła się na drobnym, precyzyjnym geście. Kuźnicka każdą świadomie stawianą kreską wzmacniała napięcie między światłem a cieniem, między obecnością a pustką. W ten sposób tworzyła obrazy, które nie potrzebowały koloru, by emanować zawartymi w nich emocjami.
Z czasem jednak na łamach „Szpilek” – a także innych czasopism m.in. tygodnika „itd.” – głównie na pierwszych stronach, zaczęły pojawiać się jej kolorowe rysunki. Pomimo jednak wprowadzonego do prac koloru i lekkiego humoru, jej surrealistyczny sposób postrzegania rzeczywistości pozostał zbliżony do tego, jaki zaproponowała w swych pierwszych kompozycjach. Warto tylko dodać, że pojawiające się w jej rysunkach akcenty kolorystyczne nie miały spełniać jedynie funkcji dekoracyjnej. Stanowiły one, jak należy przypuszczać, rodzaj wizualnego akcentu, wzmacniającego dodatkowo przesłanie jej prac.
Pozostające pod wyraźnym wpływem surrealizmu rysunki Haliny Kuźnickiej można czytać na wiele sposobów: jako komentarz do codzienności, jako poetyckie notatki z życia wewnętrznego, albo jako lekką grę z absurdem. Zwyczajne przedmioty pojawiające się w jej rysunkach, stają się metaforami naszych nastrojów, a absurd jest sposobem mówienia o rzeczach, o których trudno mówić wprost. Wszystko to sprawia, że czerpiąc z poetyki surrealizmu Kuźnicka nie ucieka od rzeczywistości, lecz stara się ją oswajać. Siła jej rysunków wypływa więc z tego, że artystka nie szuka niezwykłości w odległych światach, ale w tym, co jest dostępne na wyciągnięcie ręki, to jest w emocjach, gestach i otaczających ją przedmiotach. Dzięki temu jej nastrojowe rysunki są jednocześnie intymne, jak również uniwersalne.
Halina Kuźnicka
Halina Kuźnicka (z d. Rydz) urodziła się 5 maja 1949 roku w Kłodzku. W latach 1964-1969 uczyła się w Liceum Sztuk Plastycznym w Sędziszowie Małopolskim. Następnie w latach 1969-1974 studiowała projektowanie szkła i grafikę w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. Dyplom z wyróżnieniem obroniła w 1974 roku.
Etatowo związana była z czasopismem „Nowa Wieś”, wydawanym przez Młodzieżową Agencję Wydawniczą, gdzie pracowała na stanowisku redaktora graficznego. W latach 2008-2010 była dyrektorem artystycznym miesięcznika literackiego „Bluszcz” (wraz z mężem Bartłomiejem Kuźnickim).
Od 2005 zaangażowała się w działalność pedagogiczną, w ramach której prowadziła zajęcia plastyczne dla dzieci, m.in. w Szkole Podstawowej przy ul. Szadkowskiego w Warszawie, w Bemowskim Centrum Kultury ArtBem, Sanatorium Rehabilitacyjnym w Krasnobrodzie oraz w dwóch klubach osiedlowych. Od 2011 roku do dziś prowadzi zajęcia dla dzieci i dorosłych w Centrum Kultury w Łomiankach. Od 2017 roku do chwili obecnej prowadzi zajęcia plastyczne dla słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Łomiankach. W 2021 rozpoczęła prowadzenie zajęć dla osób zrzeszonych w Klubie Seniora na Bemowie (Warszawa), a w 2023 dla słuchaczy Akademii Bemowskiego Seniora (Warszawa).
Od 1987 roku uczestniczy w corocznych plenerach wikliniarskich w Nowym Tomyślu, a od 1988 roku w plenerach ilustratorów książek i w wystawach poplenerowych w Krasnobrodzie i Zamościu. W swej twórczości zajmuje się rysunkiem, ilustracją, opracowaniem graficznym książek i czasopism, scenografią i malarstwem.
Jako rysowniczka debiutowała w 14 numerze „Szpilek” w 1975 roku (podpisywała wtedy swe rysunki nazwiskiem panieńskim Rydz), publikując dwie ilustracje do tekstu Krzysztofa Jaroszyńskiego Radosna szkoła ćwiczeń tematycznych. Współpracowała z wieloma czasopismami, m.in.: „Jazz”, „Literatura”, „ITD”, „Filipinka”, „Magazyn Rodzinny”, „Magazyn Ilustrowany Przyjaciółki”, „Świat Literacki”, „Wprost”, „Gazeta Wyborcza”, „Nowe Państwo”, „Polish Market”, „Bluszcz”. Książki z jej ilustracjami publikowały wydawnictwa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Świat Książki, Krajowa Agencja Wydawnicza, Nasza Księgarnia, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. Jest autorką ilustracji m.in. do książek: M. Szypowskiej, Przepis na zimę (1977); A. Oppmana, Stoliczku, nakryj się (1983); A. Dygasińskiego, Wilk, psy i ludzie (1985); H. Ożogowskiej, Leśna muzyka (1986); E. Szelburg-Zarembiny, Królewna (1987); R. Stillera, Chłopiec okrętowy (1987); L. Isakiewicza, Podróż do Państwa Czasu (1988); M. Budzyńskiej, Chłopakom, których kiedyś kochałam (2001); Uzdrowisko na wesoło. Z pamiętników kuracjusza (2024); K. Woźniak-Trzosek, Białe i czarne kruki (2024).
Brała udział w wielu wystawach rysunku, grafiki prasowej i ilustracji książkowej w kraju i na świecie, m.in.: Satyrykon, Legnica (m.in. 1979, 1980, 2004, 2007, 2008, 2025); International Cartoon Contest, Beringen (1981, 1988); BIB’87, Bratysława (1987); International Cartoonfestival, Knokke-Heist (1992); Euro-Kartoenale, Kruishoutem (2007); Otwarty Międzynarodowy Konkurs na Rysunek Satyryczny, Zielona Góra (2011); Biennale Dell’Umorismo Nell’Arte, Tolentino (2013); Manufaktura Satyry, Żyrardów (2013, 2015, 2016); O Krasnoludkach i Sierotce Marysi. Ilustracje do baśni Marii Konopnickiej, Olsztyn (2014); 12-th International Cartoon Biennal, Jonzac (2017); Artes del Humor, Madryt (2017); Międzynarodowa Wystawa Żyrardów. Miasto z czerwonej cegły, Żyrardów (2018); Międzynarodowa Wystawa Rysunku Satyrycznego i Karykatury „Wolność”, Warszawa (2018). Swe prace prezentowała także na wystawach indywidualnych, m.in. w Bemowskim Centrum Kultury ArtBem w Warszawie oraz na rodzinnej wystawie rysunku i malarstwa w Zamku Królewskim w Warszawie, obie w 2004 roku.
Za swe prace otrzymała wiele nagród i wyróżnień w Polsce i na świecie, m.in.: I nagroda w konkursie na okładkę roku wydawnictwa PWRiL (1976), wyróżnienie na Satyrykonie (1979, 2007); II nagroda na International Cartoon Contest (1982, 1988); Award of Excellence The Canadian Comittee for World Press (2009); wyróżnienie na Biennale Dell’Umorismo Nell’Arte (2013); III nagroda w konkursie Manufaktura Satyry (2014); III nagroda w konkursie Rysunek Miesiąca (Muzeum Karykatury, 2014); wyróżnienie w konkursie Cztery pory karykatury. Lato 2015 (Muzeum Karykatury, 2015); wyróżnienie na International Humor Art. Biennial „Red Man” (2015); I nagroda w konkursie Manufaktura Satyry (2016); nagroda Stowarzyszenia Polskich Artystów Karykatury w konkursie Cztery pory karykatury 2016 (Muzeum Karykatury, 2017).
Od 1997 roku jest członkiem ZPAP.
Prywatnie związana z grafikiem, ilustratorem, rysownikiem, twórcą plakatów, okładek i scenografii Bartłomiejem Kuźnickim (1950), absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu (dyplom 1973). Ich synem jest Kacper Kuźnicki (1976) artysta-ceramik, absolwent Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu.