Projekt
Matki Karykatury
Baza polskich karykaturzystek debiutujących przed 1989 rokiem
Projekt
Projekt Matki Karykatury zrealizowany w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest wynikiem badań przeprowadzonych nad twórczością kobiet w dziedzinie karykatury i rysunku satyrycznego, które działały w Polsce i na ziemiach polskich od czasów najdawniejszych do 1989 roku.
Podjęte w projekcie działania miały na celu wydobycie z zakamarków historii kobiet, które zajmowały się tą silnie zdominowaną przez mężczyzn dziedziną sztuki, oraz przywrócenie o nich pamięci poprzez upowszechnienie wiedzy na temat ich życia i twórczości.
Strona internetowa
Rezultatem przeprowadzonych badań jest niniejsza strona internetowa, która stanowi pierwszą ogólnodostępną bazę danych zbierającą w jednym miejscu artystki zajmujące się karykaturą, rysunkiem prasowym i szerzej grafiką użytkową. Celem strony, która obejmuje swym zakresem obszar sztuki mało znany, jest umożliwienie łatwego dostępu do wyników badań wszystkim osobom zainteresowanym tematyką podjętą w ramach stypendium.
Kwerendy i podziękowania
Główną część strony stanowi trzydzieści biogramów wybranych polskich artystek, których debiut w zakresie karykatury lub satyrycznego rysunku prasowego miał miejsce przed 1989 rokiem.
Opracowanie biogramów poprzedziły liczne kwerendy muzealne, biblioteczne i archiwalne w zbiorach, m.in.:
- Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie,
- Muzeum Narodowego w Warszawie,
- Gabinetu Rycin Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego,
- Muzeum Narodowego w Krakowie,
- Muzeum Okręgowego im. Jacka Malczewskiego w Radomiu,
- Muzeum Książąt Lubomirskich we Wrocławiu,
- Muzeum Narodowego w Poznaniu,
- Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego,
- Bibliotece Jagiellońskiej,
- Bibliotece Narodowej,
- Bibliotece Instytutu Historii Sztuki UW,
- Archiwum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie,
- Archiwum Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie,
- Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu,
- Pracowni Słownika Artystów Polskich Instytutu Sztuki PAN,
- Pracowni Dokumentacji Sztuk Wizualnych XX-XXI wieku Instytutu Sztuki PAN,
- Działu Dokumentacji i Biblioteki Zachęty.
W tym miejscu autor pragnie serdecznie podziękować pracownikom ww. instytucji, którzy podczas poszukiwań materiałów okazali mu ogromną pomoc.
Niestety nie na wszystkie zapytania udało się autorowi uzyskać odpowiedzi. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku próby przeprowadzenia kwerendy w Muzeum Archidiecezji Warmińskiej, w którym prawdopodobnie przechowywany jest rękopis Monachomachii z wszytymi oryginalnymi rysunkami autorstwa Anny Charczewskiej, który pierwotnie znajdował się w Archiwum Katedry we Fromborku.Uzupełnieniem poszukiwań ww. zbiorach były także liczne kwerendy w zasobach internetowych oraz prywatnych archiwach artystek i ich spadkobierców.
Eseje o artystkach
Dopełnieniem zebranych i opracowanych danych biograficznych jest trzydzieści krótkich esejów, będących próbą charakterystyki twórczości poszczególnych bohaterek bazy. Eseje w sposób syntetyczny wskazują na zainteresowania twórcze artystek, kierunki ich poszukiwań, przybliżają najchętniej poruszane przez nie tematy, jak również stanowią próbę omówienia stosowanych przez nie strategii artystycznych i języka ich sztuki.
Rozmowy z artystkami / o artystkach
Autor w ramach stypendium przeprowadził rozmowy z czterema karykaturzystkami i rysowniczkami Małgorzatą Młodnicką, Elżbietą Krygowską-Butlewską, Haliną Kuźnicką, Małgorzatą Lazarek oraz osobami będącymi spadkobiercami trzech artystek Ireny Kuczborskiej, Anny Gosławskiej-Lipińskiej i Stefanii Cholewczyńskiej-Derwich.
Materiały graficzne
Uzupełnienie bazy stanowią portrety malarskie lub fotograficzne artystek oraz reprodukcje ich prac, za udostępnienie których autor składa serdeczne podziękowania Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie, Muzeum Narodowemu w Warszawie oraz artystkom i ich spadkobiercom.